Tin trang chủ
20/05/2017 20:00
Lượt xem: 478
Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng - Bài thơ không phải của Olga Becgon!

CL: Cần trả lại tác quyền cho một bài thơ hay của tác giả Việt Nam.

 

Nhà thơ Khổng Văn Đương (Ảnh: Báo Phụ nữ Thủ đô)

 Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng - Tác giả: Khổng Văn Đương

Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng
Tìm không thấy chỉ thấy trời im lặng
Một mình em trong màn đêm thanh vắng
Tim bồi hồi chân bước vội dưới trăng

Em trèo lên đỉnh núi cao Cácpát
Nhìn theo anh mất hút biết về đâu
Chân ai đi xa lắc tím trời Âu
Dòng nước mắt bỗng trào ra chua chát!

Em lại đến Biển Đen xưa dào dạt
Sóng xô bờ liên tiếp gọi triền miên
Buồn! Chao ôi, gió làm em phiêu bạt
Thân cô đơn kinh khiếp cả trăng hiền!

Ôi dòng xanh rầm rì sông Đanuýp
Mây trời in lồng lộng giữa dòng sông
Nên ngàn năm êm đềm trôi một nhịp
Chỉ mình em nhức nhối vết thương lòng!

Hỡi trái đất rộng làm chi bao la
Cho loài người chia biên giới thế gian
Cho sa mạc nổi bùng cơn bão cát
Cho tình anh chưa bén đã lụi tàn?

Em xin hỏi Trời cao và Đức Phật
Cõi Niết Bàn có mãi mãi mùa xuân
Đâu trời Tây, đâu xa gần cực lạc
Mà trần gian đầy bể khổ trầm luân?

Con lạy Chúa Jêsu ban phép lạ
Cho nước Người hết ly biệt, chia phôi
Hai chúng con quỳ trước Người đa tạ
Xin hoà tan làm một, ngàn đời!

Em cầu nguyện. Còn anh, anh chẳng biết
Trái tim anh sao giá lạnh thờ ơ?
Và hôm nay dù tình anh đã hết
Em vẫn mong, vẫn hy vọng, vẫn chờ...

Vẫn trèo lên đỉnh cao Cácpat
Vẫn theo Đanuýp những đêm trăng
Em lại đến Biển Đen xưa dào dạt
Đi tìm anh trên bán đảo Bancăng!

Bucarest, 19-3-1969
Khổng Văn Đương
*********************

Ai là tác giả bài thơ "Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng"?


Ông Khổng Văn Đương.

“Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng
Tìm không thấy, chỉ thấy trời im lặng
Một mình em trong đêm dài thanh vắng
Tim bồi hồi chân bước vội dưới trăng...”.

Những câu thơ này xuất hiện trong vài cuốn sách với tác giả Ônga Bécgôn - một nữ thi sĩ của Nga nổi danh. Gần đây một người Việt Nam đã nhận là tác giả của những vần thơ này.

Chuyện bắt đầu từ năm 1990, NXB Văn hóa ấn hành cuốn sách Almanach Người mẹ và phái đẹp, trong đó mục “Những bài thơ tình hay” (Thế giới và Việt Nam) có đăng bài thơ Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng (trang 204) và ghi tên tác giả là nhà thơ Nga Ônga Bécgôn (1910 - 1975).

Sách in xong, có một người đàn ông ở Tp.HCM tình cờ đọc được bài thơ trên, đã lặng đi, cảm xúc buồn vui ùa về, khiến ông sửng sốt bàng hoàng: “Đứa con tinh thần” của ông sau bao năm lưu lạc tưởng đã mất, nay được xuất hiện trang trọng. Chỉ có điều người ta đã nhầm “người mẹ” là: Ônga Bécgôn! Và nội dung có khác một số câu chữ. Bảy năm sau, ngày 15/5/1997, ông mới rụt rè viết bức thư gửi NXB Văn hóa, nội dung bức thư như sau:

“Tôi tên là Khổng Văn Đương, sinh năm 1945, tại xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Nghề nghiệp: kỹ sư hóa, công tác tại Công ty Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia (SULECO) thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Tp.HCM... Thực tình tôi đã mua được cuốn sách này từ lâu, nhưng mãi gần đây tôi mới đọc kỹ và phát hiện ra điều này.
Vào năm 1965, sau khi tốt nghiệp cấp ba phổ thông tôi được Bộ Giáo dục chọn sang Rumani học chương trình đại học tại Trường đại học Bách khoa Georges Dej Bucarest. Trong thời gian học tại đây, vào năm 1967, tôi có quen và yêu một cô gái người Rumani tên là Valentina, 17 tuổi, học sinh lớp 12 trường THPT Cristina (Brasov).
Vào thời điểm đó, cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân ta bước vào những năm ác liệt nên việc yêu đương của bất kỳ sinh viên Việt Nam nào với người bản xứ đều không được Ban chấp hành Đoàn và tổ chức sinh viên tại Rumani chấp nhận. Ý thức về điều đó và thấy rõ được nguy cơ nếu cứ tiếp tục yêu đương, thì sẽ bị trục xuất về nước, trong một lần đi chơi với Valentina, tôi đã đề nghị và quyết định hai người phải cắt đứt mối quan hệ.
Tôi hoàn toàn không ngờ việc đó đã gây một hậu quả rất buồn, sau đó khoảng nửa tháng, tôi nhận được một lá thư của Valentina, với những lời lẽ hết sức bi thiết và oán hận. Xúc động trước tình cảm chân thành, tha thiết này, tôi đã viết bài thơ Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng được đề cập ở trên.
Câu chuyện tình của chúng tôi về sau kết cục rất bi đát: Quan hệ của chúng tôi bị tổ chức phát hiện, tôi bị khai trừ ra khỏi Đoàn, Valentina phát điên, và mọi sự đều đổ vỡ tan tành. Tập thơ tôi viết tặng Valentina (khoảng 50 bài trong đó có bài Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng) bị đánh giá là có màu sắc xấu, bị tịch thu và gửi đi đâu tôi cũng không được biết”.

Như vậy, bài thơ được in từ năm 1990 nhưng mãi 7 năm sau, tác giả mới gửi bức thư tới NXB xin đề nghị được đính chính, nhưng đã không gửi đi.

Sau này tâm sự với chúng tôi, Khổng Văn Đương buồn bã nói rằng: “Tôi vừa ngưỡng mộ, vừa sợ sệt văn chương. Tôi vẫn còn biết lặng đi trước một câu thơ hay, nhưng nghĩ tới tập thơ viết tay làm từ lúc 17 tuổi lên tàu ra nước ngoài mà thấy ớn lạnh...”.

Lời lẽ tha thiết trong bức thư của Khổng Văn Đương đã thôi thúc chúng tôi tìm tới NXB Văn hóa (nay là NXB Văn hóa - Thông tin). Biên tập viên kỳ cựu mảng sách văn nghệ gần 30 năm có lẻ, ông Nguyễn Hoàng Điệp (Ban Sách nghệ thuật) cho biết, ông vừa là đồng tác giả, vừa là thư ký, vừa là biên tập viên của cuốn Almanach. Cuốn này xuất bản đầu tiên vào năm 1986. Đến năm 1990 thì cuốn sách đã nhiều lần tái bản, số lượng phát hành lên tới 4 - 5 vạn bản.

Ông Điệp cho hay: “ Trước đó bài thơ trên đã được in chính thức tại một giáo trình của một trường đại học, một chuyên khảo thơ hay một tạp chí nào đó, nên NXB Văn hóa mới chọn… Theo quan điểm của tôi, bài Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng có thể là của Ônga Bécgôn vì căn cứ vào cấu trúc, giọng điệu, ngôn ngữ của bài thơ đậm chất phương Tây và rất giống chất thơ của nữ thi sĩ người Nga này...”.--PageBreak--

Lật giở cuốn Almanach Người mẹ và phái đẹp tái bản năm 1990, chúng tôi thấy hai bài thơ Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng và Mùa lá rụng của Ônga Bécgôn được in trang trọng, dưới chùm thơ có dòng chữ: Trích “Mùa trăng mong chờ” - NXB Phụ nữ 1985. Tại thư viện Quốc gia, không khó khăn gì để tìm được cuốn Mùa trăng mong chờ, tập thơ nói về tình yêu của các nữ tác giả trong và ngoài nước.

Nhưng thật bất ngờ, Ônga Bécgôn xuất hiện trong tập thơ với hai bài thơ Chiếc móng ngựa ở Khécxônnet và Mùa lá rụng đều do nhà thơ Bằng Việt dịch mà không hề có Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng.

Trong cuốn sách Almanach nhắc tới đây, ở phần “Những bài thơ tình hay”, Ban biên soạn cũng từng để xảy ra một sự nhầm lẫn: Đó là việc tuyển in bài thơ Bóng đen của nhà thơ Bế Kiến Quốc nhưng lại đề tên tác giả là nhà thơ Đức nổi tiếng thế kỷ XIX Henrích Hainơ. Sự cố này đã gây cho nhà thơ Bế Kiến Quốc nhiều rắc rối và chỉ được giải quyết sau khi Giám đốc NXB Văn hóa (bấy giờ là nhà thơ Quang Huy) có công văn thông báo: Tập thơ Henrích Hainơ nhắc tới trong cuốn sách không hề có bài thơ nào là bài thơ Bóng đen, kèm đó là lời xin lỗi nhà thơ Bế Kiến Quốc vì sự sơ suất của Ban biên soạn.

Trong số những tài liệu mà ông Khổng Văn Đương cung cấp, chúng tôi đã được thưởng thức những bài thơ trong tập bản thảo viết tay của ông từ ngày còn học lớp 10, một số bài thơ làm trên đường sang Rumani, cả một số bài viết tặng Valentina, cô gái Rumani ngây thơ và tội nghiệp.

Đọc những bài thơ ông tặng Valentina như Valentina - tình yêu thế kỷ, Hắc Hải đêm hè, Tình Barasev, Bài ca vĩnh biệt hay Ngẫm mình, có cảm giác những câu thơ ông viết trong lệ trào.

Trong bài thơ Ngẫm mình, bài thơ cuối cùng ông viết trên đất Rumani tặng Valentina có những câu thơ thật đau:

Hỡi nhân tâm ở trên đời
Tìm cho biên giới lòng người ở đâu
Tưởng rằng thời loạn xa nhau
Ngờ đâu nay cũng địa đầu cách ngăn
Sáu năm ở đất Bancăng
Vì yêu để nợ ngàn năm chốn này...


http://vnca.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=49678


*********************
 

Huyền thoại về một bài thơ tình


Năm học tiếng Đức ở trường Đại học ngoại ngữ 1974-1975 tôi hay sang trường Đại học Tổng hợp trò chuyện cùng các bạn khoa văn- sử bên ấy, thôi thì cũng đủ chuyện trên trời dưới đất. Cũng như các bạn trẻ thời bấy giờ, tôi cũng hay thơ ca, lượm lặt những bài thơ hay ghi vào sổ thơ. Có bạn ghi cho tôi một bài rất hay, đọc xong xúc động quá. Đó là bài: Em đi tìm anh trên bán đảo Ban-căng.

Tôi hỏi ai là tác giả bài thơ tình trên, nhưng không ai rõ cả. Chỉ biết đó là một sinh viên Việt Nam và mọi người cứ lưu truyền cho nhau.

Sang Đức, những lúc nhàn rỗi đi thăm nhau, kể cho nhau những câu chuyên đẹp về tình bạn, tình yêu, rồi cao hứng đọc cho nhau nghe những bai thơ hay, không ngờ nhiều thế hệ trước và sau đều biết đến bài này, nhưng tác giả là ai, thì tất cả đều mù tịt.

Tình cờ năm 2004 tôi có đọc trên báo Văn nghệ công an về nguồn gốc bài thơ đó. Số là Ban thơ của Nhà xuất bản không chắc chắn ai là tác giả, lúc thì để trống, lúc thì đề là của Olga Bergholz. Và cuộc đua tìm tác giả bắt đầu.

Cuối năm 2004 có một người đàn ông đứng tuổi tìm đến trụ sở ban biên tập, sau một lúc ngập ngừng ông nhận mình chính là tác giả bài thơ trên. Người đàn ông tên là Khổng Văn Đương, quê ở Phú Thọ, năm 1967 được cử sang Rumani học về ngành hóa chất, hiện nay đang làm việc cho một công ty thuộc sở y tế thành phố HCM. Anh sinh viên Khổng văn Đương ngày ấy có tâm hồn lãng mạn, hay làm thơ. Rồi một ngày anh gặp một cô gái tóc vàng Rumani có tên là Valentin. Valentin lúc này mới 17 tuổi, đang học trung học. Mối tình giữa đôi thanh niên nảy nở. Có cơ hội là họ hẹn gặp nhau, nhiều lần Valentin đón đường tìm anh. Nhưng mối tình này cũng là tai họa cho cả hai. Khi ấy yêu đương trong giới sinh viên còn là điều cấm kị, còn lưu học sinh Việt Nam mà yêu một người Âu thì quả là “khủng khiếp“. Chuyện của đôi bạn trẻ lan đến tai mọi người trong đơn vị. Họ kiểm điểm anh Đương, một nhân viên của Sứ quán được cử xuống chỉ đạo. Anh chân thật thú thực tình yêu của mình, trong lúc chân tình anh có đưa cho vị cán bộ nọ bài thơ kia. Vị cán bộ gật gù tán thưởng, nhưng ông cũng khuyên anh Đương nên nghĩ lại và dồn hết sức cho việc học tập, nếu không anh chỉ có một con đường duy nhất là...về nước.

Anh Đương vô cùng đau khổ và day dứt, anh phải tìm cách tránh mặt Valentin. Cô Valentin thì không hiểu tại sao như thế, cô tìm mọi cách để gặp người cô yêu mà không được, cô yêu anh đến phát rồ phát dại. Cô gái bỏ học và cuối cùng hoá điên. Để hàn gắn vết thương lòng anh viết rất nhiều bài thơ nữa, trút nỗi niềm tâm sự của mình vào đó.


***********************

Nhà thơ Khổng Văn Đương và mối tình đẹp trong ký ức

"Tôi viết bài thơ 2 tuần sau khi Valentina gửi thư trách móc. Trong phòng vắng, nhìn qua cửa sổ tuyết rơi đầy, tôi thấy trơ trọi ghê gớm. Bài thơ phỏng lại gần như toàn bộ nỗi niềm ai oán, giận hờn của Valentina", nhà thơ kể lại xuất xứ "Em đi tìm anh trên bán đảo Bancăng".

- Chuyện tình của ông và cô sinh viên xinh đẹp người Romania thật xúc động. Ông và cô ấy yêu nhau trong trường hợp nào?


- Tôi gặp Valentina lần đầu trong dịp nghỉ hè ở Biển Đen vào năm 1966. Cô ấy có mái tóc màu vàng hạt dẻ, đôi mắt to, đẹp như thiên thần, nhìn là bị hớp hồn ngay. Tôi lập tức hỏi chuyện một cách tự nhiên và được nàng thân tình đáp lại.

Một năm sau, trong dịp nghỉ hè, Valentina lên nhà chú của cô ấy ở Bucharest, ngay chỗ tôi đang học. Nàng gọi điện thoại cho tôi đến chơi. Run bắn lên vì sung sướng, tôi vội vàng chạy ngay đi gặp nàng. Chúng tôi đã qua lại với nhau suốt kỳ nghỉ hè đó. Đấy thật sự là những ngày đẹp đẽ.

- Bố mẹ cô ấy nói gì về chuyện này?

- Bố mẹ cô ấy rất ủng hộ mối quan hệ của chúng tôi. Mùa đông năm 1967, bão tuyết mịt mùng, tôi quyết định về quê cô ấy chơi. Khi thấy tôi, Valentina nhảy ra ôm chầm và giới thiệu với bố mẹ. Từ đó, mỗi lần lên Bucharest, mẹ nàng lại giúi cho tôi lúc thì giỏ táo, lúc thì trứng gà, rượu trái cây.

- Điều gì đã khiến Valentina chấp nhận đến với anh chàng sinh viên nghèo, lại là người ngoại quốc như vậy?

- Thấy phong tục của VN yêu là chung thủy nên nàng rất thích. Hồi đó, tôi học cũng khá, tính tình lại xởi lởi dễ gần, tiếng "Ru" lại rất rành. Thậm chí còn biết làm thơ bằng tiếng "Ru" nữa cơ mà. Mình yêu bằng cả trái tim, chân thành và trong sáng. Có lẽ những điều đó đã làm nàng rung động.

- Tình yêu đẹp thế, vì sao cuối cùng phải nói lời chia tay?

- Tôi bị tổ chức phát hiện, bắt làm kiểm điểm và yêu cầu chấm dứt quan hệ. Nếu cứ tiếp tục, tôi sẽ bị trục xuất về nước. Tôi mà về nước thì gia đình, bà con họ hàng ai nhìn mặt tôi. Hơn nữa, cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ác liệt, trong thâm tâm tôi cũng cảm thấy có lỗi phần nào với các chiến sĩ trên mặt trận... Mặc dù ai cũng biết, tình yêu có thể nảy nở ngay trong chiến hào.

- Người ta đồn sau khi ông nói lời chia tay, Valentina bị điên. Sự thật là thế nào?

- Nàng trở nên ngơ ngơ ngẩn ngẩn đến nỗi phải nghỉ mất một năm ở Đại học Tổng hợp Bucharest. Tôi nhớ mãi lần về thăm Valentina khi nàng bị bệnh. Bước vào cổng, cảnh tượng đập vào mắt tôi là những cây hạnh nhân bị nhổ nham nhở, tan hoang. Đang nằm trên giường, thấy tôi đến nàng chồm dậy kêu lên: "Đương, Đương", rồi ôm tôi khóc nức nở.

- Từ khi về nước đến bây giờ, ông biết tin gì về Valentina?

- Tôi chỉ gặp lại nàng một lần duy nhất khi tôi có dịp sang Tiệp Khắc công tác vào năm 1979. Tôi đã gọi điện thoại cho cô ấy, chỉ mấy ngày sau Valentina đã có mặt tại Tiệp Khắc cùng với chồng và một đứa con. Lúc bấy giờ, trông Valentina đã đỡ hơn nhiều. Cô ấy khoe đang làm việc tại Hội Hữu nghị Romania - Đức.

- Bức thư ông viết cho Nhà Xuất bản Văn hóa nhằm khẳng định mình mới là tác giả đích thực của bài thơ "Em đi tìm anh trên đảo Balkan", nhưng sau đó không được gửi đi. Bẵng đi mấy năm, điều gì khiến ông lại viết thư nhờ Trung tâm Quyền tác giả làm thủ tục đăng ký bản quyền bài thơ?

- Thật ra tôi cũng không có ý định đó. Một số phóng viên trong quá trình viết bài đã khuyên tôi viết đơn và chuyển giùm đơn của tôi cho Trung tâm Quyền tác giả. Trong đơn, tôi đã nói rõ việc đề nghị của tôi không nhằm mục đích bảo hộ quyền lợi về vật chất, bất kể ai cũng có thể sử dụng, sao chép vào những mục đích tuyên truyền văn hóa lành mạnh.

- Thơ là của mình làm ra nhưng ông lại không mặn mà với việc yêu cầu đính chính. Vì sao vậy?

- Tôi từng viết thư cho bạn bè, tâm sự: "Văn chương vốn dĩ là sự thanh cao, tinh khiết. Thế nên mọi tranh chấp đều có thể làm tổn thương đến sự thanh cao, tinh khiết ấy. Do đó mặc dù bài thơ là của tôi 100%, tôi cũng không muốn cải chính lại làm gì nữa. Vả lại, bài thơ đã ra đời 35 năm rồi, cốt sao bài thơ có nhiều người thích đọc, còn tác giả là ai không quan trọng. Tuy nhiên, sẽ rất đáng tiếc nếu người đọc không biết lai lịch xuất thân của bài thơ, nên khi đọc sẽ kém đi phần thi vị".

- Ông nói rằng toàn bộ tập thơ ông viết, trong đó có khoảng 50 bài tặng cho Valentina cũng như thư từ, ảnh đã bị phát hiện, tịch thu hết. Việc chứng minh bài thơ "Em đi tìm anh" gặp khó khăn gì?

- Rất may là tôi đã lục tìm lại được hai trang chép tay, trong đó có bốn khổ thơ của bài Em đi tìm anh... Theo nhà văn Trần Thị Trường (Trung tâm Quyền tác giả VN), thì đây là loại giấy viện trợ của Nga, chỉ có vào những năm 1960-1970. Mặt khác, rất nhiều sinh viên VN học ở Romania cùng thời điều biết bài thơ ấy là của tôi. Ví dụ anh Ngô Xuân Khoa, Công ty Liên doanh Dầu khí Petronas Malaysia; anh Đỗ Công Doanh, người cùng đi với tôi đến nhà Valentina; anh Trần Đức (Tổng giám đốc Công ty Xăng dầu VN)... Ông Lâm Quế, nguyên bí thư thứ 2 đại sứ quán VN ở Romania phụ trách lưu học sinh, cách đây không lâu cũng đến thăm và an ủi tôi nên coi chuyện cũ là một kỷ niệm.

http://www.tathy.com/thanglong/showthread.php?t=3406

12920903_10154265967037439_1885565775_n

Bình chọn
0
Bình luận
Tên bạn:
Email:
Điện thoại:
Nội Dung:
Xác nhận:

 

 12920903_10154265967037439_1885565775_n

 15036560_1679727945670552_6529024804734984949_n

 

12920903_10154265967037439_1885565775_n

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

Về đầu trang