Tin trang chủ
17/10/2016 07:00
Lượt xem: 416
Việt Nam sao chép quy định về hội của Trung Quốc

Cụ thể hơn, Nghị Định 45 hiện này có thể được xem là bản tái chế từ Quyết định của Hội Đồng Nhà Nước Trung Hoa (State’s Council) quy định về đăng ký và quản lý nhà nước các tổ chức xã hội (Regulations on the Registration and Management of Social Organizations). Hai văn bản này tương đồng từ lời mở đầu, các loại trừ tổ chức đặc thù, những hoạt động không được thực hiện, hai lớp thủ tục kiểm soát đăng ký, phương án và điều kiện đặt ra để đăng ký hội, phân hội theo cấp bậc hành chính địa phương, nội dung chính phải có của điều lệ; hay kể cả cấu trúc của văn bản.

CL: Ô hay! Từ xưa đến nay vẫn thế mà!


 Dự thảo Luật về Hội Việt Nam hiện nay đang trong giai đoạn soạn thảo, hoàn chỉnh với rất nhiều tranh cãi và ý kiến. Dự thảo, cho đến hiện nay, cũng trải qua nhiều thăng trầm. Từ việc cực kỳ cởi mở với đầy đủ tiêu chuẩn quốc tế đối với việc thành lập hội; cho đến những quy định thậm chí có phần hà khắc hơn cả Nghị định 45 về Hội hiện tại.

Nhưng tiêu chuẩn quốc tế ra sao? Khó khăn về việc thành lập Hội tại Việt Nam là những khó khăn gì? Bài viết này hy vọng hỗ trợ bạn đọc có được một cái nhìn cơ bản về quy định pháp lý về Hội tại Việt Nam hiện tại. Điều này có thể giúp chúng ta hình thành ý kiến khách quan riêng cho mình khi dự thảo Luật về Hội mới chính thức được đệ trình lên Quốc Hội hay thông qua trong thời gian tới đây.

1. Các văn bản chính yếu

Hiện nay, Sắc lệnh số 102/SL/L004 ngày 20 tháng 5 năm 1957 ban hành Luật quy định quyền lập hội vẫn được xem là văn bản nguồn cơ bản nhất của hệ thống pháp luật về Hội. Tuy nhiên, văn bản này chỉ mang giá trị hình thức vì không có nội dung cụ thể nào được ghi nhận áp dụng.

Tiếp đó là Nghị Định 45/2010/ND-CP, văn bản pháp luật “thực quyền” quy định về Hội và quản lý nhà nước về Hội hiện nay. Nghị định 45 được sửa đổi bổ sung bởiNghị định 33/2012/ND-CP cũng như được hướng dẫn bởi một số văn bản dưới luật khác như Thông Tư 03/2012/TT-BNV của Bộ Nội Vụ hướng dẫn thi hành nghị định hoặc Quyết định 68/2010/QĐ-Ttg của Thủ tướng chính phủ xác định các tổ chức đặc thù.

2. Nguồn gốc … Trung Quốc

Một trong những luận điệu thường được sử dụng để phản bác kêu gọi áp dụng mô hình kinh tế, pháp luật nước tại Việt Nam; là việc học hỏi, nghiên cứu phải dựa trên tình hình thực tế, thực trạng pháp lý địa phương.

Tuy nhiên, Nghị định 45 là một trong những minh chứng cho kiểu “tiêu chuẩn kép” của nhiều nhà lập pháp Việt Nam. Một mặt, họ cho rằng nghiên cứu so sánh, học hỏi pháp luật nước ngoài phải phù hợp với mô hình kinh tế – xã hội Việt Nam, mặt khác lại sao chép và sử dụng gần như nguyên bản tinh thần một văn bản pháp luật nước ngoài – mà ở đây là Trung Quốc.

Cụ thể hơn, Nghị Định 45 hiện này có thể được xem là bản tái chế từ Quyết định của Hội Đồng Nhà Nước Trung Hoa (State’s Council) quy định về đăng ký và quản lý nhà nước các tổ chức xã hội (Regulations on the Registration and Management of Social Organizations). Hai văn bản này tương đồng từ lời mở đầu, các loại trừ tổ chức đặc thù, những hoạt động không được thực hiện, hai lớp thủ tục kiểm soát đăng ký, phương án và điều kiện đặt ra để đăng ký hội, phân hội theo cấp bậc hành chính địa phương, nội dung chính phải có của điều lệ; hay kể cả cấu trúc của văn bản.

(150407) -- BEIJING, April 7, 2015 (Xinhua) -- Chinese President Xi Jinping (R), who is also general secretary of the Central Committee of the Communist Party of China, attends a signing ceremony with Nguyen Phu Trong, general secretary of the Central Committee of the Communist Party of Vietnam, after their talks in Beijing, China, April 7, 2015. (Xinhua/Wang Ye)(wjq)

Việt Nam có chung kiến trúc thượng tầng chính trị với Trung Quốc không đồng nghĩa với việc mô hình quản lý nhà nước, thực trang kinh tế, xã hội của hai nước cũng tương đồng. Ảnh: Bejing, April 7, 2015 (Xinhua).

3. Yêu cầu … 100 thành viên sáng lập hội

Một trong những đặc trưng về pháp lý và tự nhiên được định nghĩa về hội là, chúng là nơi sinh hoạt xã hội, kết nối, tập hợp của một nhóm gồm hai công dân trở lên. Đặc trưng này được công nhận bởi nhiều hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia, như yêu cầu 2 công dân trở lên tại Pháp, yêu cầu tối thiểu 3 công dân tại Nga. Ngay cả tại Trung Quốc, với dân số chiếm 1/7 dân số thế giới, con số này cũng chỉ dừng lại ở mức 50 công dân.

Trong khi với Nghị định 45, do cách phân chia hội theo cấp quản lý hành chính, các hội “quốc gia” phải có đến 100 sáng lập viên ở nhiều tỉnh thành, với đầy đủ đơn “đăng ký tham gia thành lập hội”. Yêu cầu này đối với các tổ chức địa phương là 10 sáng lập viên.

janitor_strike_santa_monica

Yêu cầu một hội nhóm chưa thành lập chạm đến con số thành viên 100 rải rác trên nhiều tỉnh thành là một yêu cầu gần như không thể. Ảnh minh họa

Nếu không chỉ xét những tiêu chuẩn thông thường của hệ thống pháp luật nhiều quốc gia khác, việc đòi hỏi phải có từ 10 đến 100 thành viên sáng lập cho bất kỳ hội nhóm nào mới thành lập đều vượt qua mức hợp lý nên được chấp nhận, đặc biệt khi những hội này thậm chí còn chưa được hình thành hay có hoạt động nào đáng kể.

4. Độc quyền Hội

Dù trong Nghị định 45 không có ghi nhận rõ việc “độc quyền hội”, kết quả độc quyền luôn tồn tại do quy định giới hạn phạm vi hoạt động, cũng như quy trình xem xét hội có … “cần thiết” hay không.

Cụ thể, tại Khoản 1 Điều 5 Nghị Định 45, Hội mới thành lập phải “có mục đích hoạt động không trái với pháp luật; không trùng lặp về tên gọi và lĩnh vực hoạt động chính với hội đã được thành lập hợp pháp trước đó trên cùng địa bàn lãnh thổ”.

untitled-3

Với sự tồn tại của Hội Bảo Vệ Quyền Lợi Người Tiêu Dùng Việt Nam – VINASTAs tại gần như hầu hết các tỉnh thành; theo pháp luật hiện hành, các hội nhóm nằm trong phạm vi “bảo vệ người tiêu dùng” sẽ không thể nào được đăng ký mới. Ảnh: Logo của Vinastas – nguồn vinastas.org

Điều này, cộng với thực tế có hàng loạt các hội nhóm thân chính phủ và do chính phủ bảo trợ, từ mang tính chính trị (Hội Nông Dân, Liên Đoàn Lao Động…) cho đến xã hội – kinh tế thông thường (như Hội bảo vệ người tiêu dùng, Hiệp hội doanh nghiệp…) khiến cho việc thành lập các hội mới trong cùng lĩnh vực là bất khả thi.

5. Muốn thành lập hội? Phải thành lập Ban Vận Động Thành Lập Hội

Được quy định cụ thể tại Điều 6 của Nghị Định 45, pháp luật Việt Nam hiện nay yêu cầu những cá nhân tổ chức có mong muốn buộc phải thành lập Ban Vận Động Thành Lập Hội, trước khi được phép thực hiện các thủ tục thành lập Hội. Đây là bước mà nhiều học giả trong ngành cho là biện pháp “loại từ vòng gửi xe” các hội nhóm độc lập tại Việt Nam.

Trước tiên, yêu cầu phải hình thành Ban Vận Động Thành Lập Hội nghe cũng phi lý giống như việc phải thành lập Hội Đồng Quản Trị Vận Động Thành Lập Doanh Nghiệp trước khi thành lập công ty. Thêm vào đó, những thông tin phải cung cấp trong quy trình thành lập Ban Vận Động Thành Lập Hội thật ra hoàn toàn trùng khớp hoặc có thể đưa vào nhóm thủ tục thành lập hội thông thường. Cũng cần kể đến yêu cầu dành riêng cho thành viên của Ban Vận Động Thành Lập Hội, vốn lệ thuộc vào ý kiến và sự xem xét chủ quan của cơ quan quản lý, như “có sức khoẻ và có uy tín trong lĩnh vực hội dự kiến hoạt động”.

6. Hội của tập thể, hoạt động theo quyết định nhà nước

Có nhiều quy định cho thấy sự lệ thuộc tương đối lớn giữa hoạt động của Hội và cơ quan quản lý nhà nước, mà rõ nhất là yêu cầu báo cáo kết quả đại hội hay phê duyệt điều lệ hội. Trong đó, hội sau khi thành lập phải thông qua đại hội thành lập và phải báo cáo

  1. Điều lệ và biên bản thông qua điều lệ hội;
  2. Biên bản bầu ban lãnh đạo, ban kiểm tra (có danh sách kèm theo) và lý lịch người đứng đầu hội;
  3. Chương trình hoạt động của hội;
  4. Nghị quyết đại hội.

cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Cùng với đó, điều lệ hội cũng phải được “phê duyệt” bởi cơ quan nhà nước này.

Tổng hợp tình hình lập pháp, các dự thảo cụ thể tại lần thứ năm và lần thứ sáu đã giải quyết được khá nhiều vướng mắt về quyền thành lập và tham gia hội của công dân, tổ chức Việt Nam hoặc người nước ngoài sinh sống và làm việc tại Việt Nam. Tuy nhiên, xu hướng cởi mở này sẽ bị khép lại sau khi nhiều Bộ ban ngành thuộc chính phủ nhảy vào tham vấn trong bản dự thảo lần thứ bảy mới nhất. Bạn đọc nghĩ sao về định hướng lập pháp về Hội đang có hiệu lực tại Việt Nam? Liệu chúng ta có thể nhìn thấy một Luật về Hội đúng nghĩa trong thời gian tới?./.

  • Nguyễn Quốc Tấn Trung/Luatkhoa.org

 

 

12920903_10154265967037439_1885565775_n

Bình chọn
0
Bình luận
Tên bạn:
Email:
Điện thoại:
Nội Dung:
Xác nhận:

 

 12920903_10154265967037439_1885565775_n

 15036560_1679727945670552_6529024804734984949_n

 

Trong hình ảnh có thể có: một hoặc nhiều người và văn bản

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

Về đầu trang