16/05/2017 16:00
Lượt xem: 662
Tản mạn về ĐŨA - Nguyễn thị Hậu

Một người thần kinh bình thường chẳng ai cầm cả bó đũa mà bẻ. Hoặc họ sẽ bẻ từng chiếc, những chiếc khác nhìn thấy cũng chẳng làm gì được vì tất cả những chiếc đũa không thể tự dính chặt vào nhau được! Hoặc, điều này nguy hiểm hơn, họ quăng cả bó vào đống lửa, và do rời rạc nhỏ bé nên bó đũa bùng cháy nhanh chóng!

 

Hình như “tư duy bó đũa” chỉ có ở người Việt trong số những dân tộc dùng đũa trong ăn uống? 
Từ nhỏ đã được học một bài học qua hình tượng bó đũa: người cha goi các con đến và đưa ra một bó đũa, nói các con bẻ thử xem. Không ai bẻ được. Người cha bèn bẻ từng chiếc, tất nhiên những chiếc đũa lần lượt gãy hết. Bài học: phải đoàn kết.

Nhưng, đũa chỉ thành “bó” khi có người bó buộc chúng lại. Còn chúng vốn là những chiếc rời rạc, khi cần thì người ta chỉ sử dụng hai chiếc thành “đôi đũa” để và cơm gắp thức ăn, thỉnh thoảng gặp đôi đũa vênh thì bực hơn có cô vợ dại (dân gian nói thế). Đũa cả (để xới cơm) hay đũa bếp (để nấu thức ăn) có to hơn dài hơn đấy, nhưng cũng chẳng ai sử dụng cả bó. Túm lại, khi thành từng bó thì đũa chả làm được gì ngoài việc làm cái ẩn dụ nói trên; còn khi có tác dụng thật thì chúng chỉ là từng đôi, kết hợp chiếc này với chiếc khác đều được, miễn là (tương đối) bằng nhau. Mà cũng có thể dùng từng chiếc xiên xỏ cũng đưa được miếng ăn lên miệng.

Lại có câu chuyện liên quan đến đũa là Cây tre trăm đốt: bị lừa đi tìm cây tre có trăm đốt làm đũa cho đám cưới, anh nông dân phải nhờ Bụt cho câu thần chú khắc nhập khắc xuất mới lấy được con gái phú ông. Hẳn 100 đốt tre làm đũa cho cả làng dùng trong đám cưới, xong rồi cả nhà anh nông dân dùng hết đời cũng không hết. Chắc vậy nên sau đó không thấy có chuyện cổ nào có nói đến chiếc đũa nữa mà chỉ còn lưu lại câu “khắc nhập (thì) khắc xuất”.

Ở phương Tây người ta không dùng đũa nhưng các bà Tiên (hay phù thủy) thường cầm đũa thần, nhưng cũng chỉ 1 chiếc không thấy tiên nào cầm cả đôi đũa thần. Chắc sợ lúc vung lên mỗi chiếc lại ra một phép thần khác nhau thì hỏng việc.

Lớn lên lại có bài học về so bó đũa chọn cột cờ. Ý là khó chọn lựa lắm, thôi thì trong cái đám sàn sàn như nhau ấy chiếc nào nhỉnh hơn tí thì được chọn. Thoắt cái đổi đời từ đũa thành cột mà lại làm hẳn “cột cờ” cơ đấy! Thế mới biết cái sự “được chọn” ấy nó mong manh nhưng mang lại may mắn thế nào cho chiếc đũa chỉ dài hơn cả bó một tẹo. Ngày thường chắc chiếc đũa ấy không được việc gì vì chả thành đôi với chiếc nào khác để mà sử dụng, khi rửa bát gặp chiếc đũa như thế thì vứt bỏ ngay. Thế mà khi cần thì một chiếc đũa “không giống ai” cũng có thể trở thành “cột”. Tất nhiên, ai cũng hiểu ý nghĩa của “cột cờ” bằng đũa nhưng khi chấp nhận thì mặc nhiên người ta đã hạ thấp một giá trị. Từ đó nảy sinh tâm lý mặc nhiên cho rằng trong đám đông không ai có phẩm chất hơn ai, tất cả “bằng đầu” như một bó đũa, cũng “thường thôi” chẳng qua là may mắn… Thế nên xấu tốt gì thì cũng “vơ đũa cả nắm”.

Thử hình dung trong xã hội mọi người coi nhau ai nấy đều như những chiếc đũa giống hệt nhau từ màu sắc đến kích thước như được làm từ máy! Bây giờ lại còn phổ biến loại đũa dùng một lần, ăn xong thì vứt bỏ dù có nhẵn đẹp hay còn vướng xơ tre. Chẳng có giá trị gì lâu bền, kể cả đũa ngà đũa bạc mà vua chúa thường dùng quý giá vì là chất liệu quý hiếm chứ không phải vì giá trị “làm đũa” của nó.

Vậy nên, “tư duy bó đũa” là sự đánh lừa chính mình. Chẳng có sức mạnh của cả bó đũa đâu! Dù có đứng chung trong một ống đũa hay được buộc thành một bó thì đũa vẫn chỉ là những chiếc đơn lẻ dễ bị tách khỏi cả bó. Một người thần kinh bình thường chẳng ai cầm cả bó đũa mà bẻ. Hoặc họ sẽ bẻ từng chiếc, những chiếc khác nhìn thấy cũng chẳng làm gì được vì tất cả những chiếc đũa không thể tự dính chặt vào nhau được! Hoặc, điều này nguy hiểm hơn, họ quăng cả bó vào đống lửa, và do rời rạc nhỏ bé nên bó đũa bùng cháy nhanh chóng!

Cũng đừng tự coi mình là danh giá nếu được chọn làm “cột” dù là cột cờ, bởi vì bản chất vẫn là chiếc đũa, ở vào vị trí cao quá khả năng thì chỉ làm vị trí ấy tầm thường đi mà thôi.

Đũa thì cứ là đũa, đừng cố gắng hay đua chen làm cột. Và hãy thật cứng cỏi để không ai có thể bẻ gãy dù chỉ là một chiếc đũa. Mỗi chiếc đũa cứng cỏi mới tạo nên sức mạnh của cả bó đũa chứ không phải là ngược lại.

Sài Gòn 5.5.2015

Nguyễn Thị Hậu 

 

 

12920903_10154265967037439_1885565775_n

Bình chọn
0
Bình luận
Tên bạn:
Email:
Điện thoại:
Nội Dung:
Xác nhận:

 

 12920903_10154265967037439_1885565775_n

 15036560_1679727945670552_6529024804734984949_n

 

Trong hình ảnh có thể có: một hoặc nhiều người và văn bản

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

Về đầu trang